Wstęp

Zgodnie z definicją zawartą w Dyrektywie INSPIRE, metadane oznaczają informacje opisujące zbiory danych przestrzennych i usługi danych przestrzennych oraz umożliwiające ich odnalezienie, inwentaryzację i używanie. Do opisu zasobów danych przestrzennych stosuje się powszechnie akceptowane standardy. W celu harmonizacji opisów danych, poszczególne społeczności, społeczeństwa lub organizacje tworzą tzw. profil metadanych. Profil Państwowego Instytutu Geologicznego – Państwowego Instytutu Badawczego został opracowany w celu opisu zasobów danych geologicznych występujących w Polsce. Jest on oparty na standardach EN ISO 19115 i EN ISO 19119, a także spełnia wymogi zawarte w Dyrektywie 2007/2/WE oraz Rozporządzeniu Komisji (WE) NR 1205/2008. Ponadto profil PIG-PIB jest zgodny z profilem OneGeology-Europe, co umożliwia swobodne porównywanie i ocenianie zasobów danych geologicznych pochodzących z różnych Służb Geologicznych w Europie. Autorem i podmiotem odpowiedzialnym za metadane geologiczne w Polsce jest Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy. W 2010 roku w ramach działań Państwowej Służby Hydrogeologicznej zostały utworzone i opublikowane metadane hydrogeologiczne zawierające informacje o zasobach danych: Banku HYDRO, Banku Danych Wód Podziemnych Zaliczonych do Kopalin, Monitoringu Wód Podziemnych, Głównych Zbiorników Wód Podziemnych oraz Mapy hydrogeologicznej Polski w skali 1:50 000. Metadane udostępnione są na Geoportalu IKAR.

Czym są metadane?

Metadane są jednym z kluczowych elementów infrastruktury informacji przestrzennej. Oznaczają one informacje opisujące zbiory danych przestrzennych i usługi danych przestrzennych oraz umożliwiające ich odnalezienie, inwentaryzację i używanie (Dyrektywa 2007/2/WE).

Zgodnie z instrukcją wydaną przez stowarzyszenie GSDI (Global Spatial Data Infrastructure) wyróżnia się trzy poziomy stosowania metadanych i związane z nimi trzy rodzaje metadanych (SDI Cookbook, 2000, 2004, 2009; Gaździcki, 2003).

1. Metadane wyszukiwania (discovery metadata) służą do wybrania zbiorów danych przestrzennych i/lub usług danych przestrzennych, które mogą być przedmiotem zainteresowania użytkownika o określonych wymaganiach. Zawierają one podstawowe informacje takie jak: nazwa i opis zbioru danych; przeznaczenie i zakres stosowania danych; data utworzenia danych i ich aktualizacji; dane producenta, dostawcy i użytkowników danych; obszar, do którego dane się odnoszą – określony przez współrzędne, nazwy geograficzne lub jednostki podziału administracyjnego; struktura zbioru i sposób dostępu do danych.
2. Metadane rozpoznania (exploration metadata) zawierają bardziej szczegółowe informacje o zbiorze, które umożliwiają użytkownikowi: ocenę właściwości zbioru danych; określenie przydatności zbioru danych pod względem jego wymagań; nawiązanie kontaktu z dysponentem danych celem uzyskania dalszych informacji, w tym m. in. warunków korzystania z danych.
3. Metadane stosowania (exploitation metadata) określają te właściwości zbioru, które są potrzebne do odczytania danych i ich transferu oraz interpretacji danych i praktycznego korzystania z nich w aplikacji użytkownika.

Przedstawione trzy poziomy stosowania metadanych i odpowiadające im rodzaje metadanych tworzą hierarchiczną strukturę wyborów (decyzji) dokonywanych przez użytkownika i umożliwiających ustalenie, jakie zbiory danych znajdują się w zakresie jego zainteresowania, które z nich odpowiadają jego wymaganiom, jak do nich dotrzeć, a także jak przetransferować wyselekcjonowane dane oraz zastosować je we właściwy sposób, odpowiadający potrzebom użytkownika (Gaździcki, 2003).

Aby usprawnić porównywanie i ocenianie metadanych pochodzących z różnych źródeł stosuje się powszechnie akceptowane standardy. Obecnie na świecie funkcjonuje wiele standardów metadanych. Najbardziej popularne to: Dublin Core, FGDC (Federal Geographic Data Committee) oraz standardy ISO (International Organization for Standardization).

Do opisu danych geograficznych i usług geograficznych stosuje się standardy serii ISO 19100  m. in. ISO 19115 dotyczący samych metadanych ( ISO, 2003, 2006), ISO/TS 19139 określający sposób zapisu metadanych w notacji języka XML (Extensible Markup Language) (ISO, 2007; fig. 1) oraz ISO 19119 dotyczący usług danych przestrzennych, w tym również katalogów metadanych ( ISO, 2005, 2008).

Fig. 1. Przykład dokumentu XML

Kolejne strony:

• 1
• 2
• 3
• 4
• następna

24.01.2012

Kamil Myciuk