Państwowa służba hydrogeologiczna (PSH) została powołana na mocy ustawy Prawo wodne z dnia 18 lipca 2001 roku (Dz. U. 2001 Nr 115 poz.1229 z późn. zmianami). Ustawa Prawo wodne implementuje zapisy dyrektyw Unii Europejskiej, regulujących zagadnienia związane z gospodarką wodną i ochroną wód przed zagrożeniami, w tym m.in. Dyrektywy 2000/60/WE ustanawiającej ramy wspólnotowego działania w dziedzinie polityki wodnej, Dyrektywy 2006/118/WE w sprawie ochrony wód podziemnych przed zanieczyszczeniami i pogorszeniem ich stanu oraz Dyrektywy 91/676/EWG dotyczącej ochrony wód przed zanieczyszczeniami powodowanymi przez azotany pochodzenia rolniczego. Zgodnie z art. 102 ust.4 ustawy Prawo wodne funkcję państwowej służby hydrogeologicznej pełni Państwowy Instytut Geologiczny-Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB).

Państwowa służba hydrogeologiczna wykonuje zadania Państwa w zakresie rozpoznawania, bilansowania i ochrony wód podziemnych na potrzeby ich racjonalnego wykorzystania przez społeczeństwo i gospodarkę (art. 102 ust.2). Celem funkcjonowania PSH jest ograniczenie degradacji wód podziemnych przeznaczonych głównie do konsumpcji oraz dążenie do prawidłowego gospodarowania zasobami wód podziemnych stanowiących podstawę zaopatrzenia w wodę do spożycia ok. 70% ludności Polski. Prowadzone przez PSH systematyczne obserwacje ilości i jakości wód podziemnych, gromadzone informacje o ilości zasobów i poborze wód podziemnych oraz analizy
i prognozy ich zmian, a także wykonywane mapy hydrogeologiczne są głównym źródłem wiedzy niezbędnej dla racjonalnego administrowania i planowania gospodarki wodnej. Prawidłowo i sprawnie wykonywane zadania PSH. pozwalają m.in. na dostarczenie społeczeństwu i gospodarce odpowiedniej ilości wody o dobrej jakości przy jednoczesnym zapewnieniu skutecznej ochrony zasobów wód podziemnych. Dostępne do zagospodarowania zasoby słodkich wód podziemnych w Polsce wynoszą ok. 13,6 km³/rok, zaś całkowity pobór wód podziemnych waha się w przedziale od 3,5 do 4,8 km³/rok, co wskazuje na dość znaczne rezerwy zasobów w skali kraju. Zasada zrównoważonego gospodarowania zasobami wodnymi uwzględniającego zapotrzebowanie społeczeństwa i gospodarki przy jednoczesnym zapewnieniu ochrony zasobów i ekosystemów zależnych od wód podziemnych wymaga szczegółowego rozpoznania hydrogeologicznych i środowiskowych warunków występowania poziomów wodonośnych. Dlatego też państwowa służba hydrogeologiczna realizuje szereg prac mających na celu rozpoznawanie i ochronę zasobów wód podziemnych.

Do najważniejszych zdań realizowanych przez państwową służbę hydrogeologiczną należy:

• Wykonywanie pomiarów, obserwacji i badań hydrogeologicznych w sieci obserwacyjno-badawczej wód podziemnych obejmującej ponad 800 punktów badawczych,
• Prowadzenie monitoringu wód podziemnych w strefach granicznych Rzeczpospolitej Polskiej, w tym oszacowanie kierunków przepływu wód podziemnych w obszarach transgranicznych,
• Gromadzenie, przetwarzanie, archiwizowanie oraz udostępnianie informacji dotyczących warunków hydrogeologicznych, wielkości zasobów oraz stanu wód podziemnych (prowadzenie i aktualizacja baz danych hydrogeologicznych),
• Rozpoznawanie i dokumentowanie Głównych Zbiorników Wód Podziemnych w celu ustanowienia ich obszarów ochronnych i wdrożenia programów działań zapobiegających ich degradacji,
• Koordynacja, nadzór i wykonywanie seryjnych cyfrowych map hydrogeologicznych
• Wykonywanie ocen stanu wód podziemnych w zakresie ich jakości i ilości,
• Wykonywanie bieżących analiz i ocen sytuacji hydrogeologicznych, w tym opracowywanie i przekazywanie komunikatów o bieżącej sytuacji hydrogeologicznej oraz prognoz zmian wielkości zasobów, stanu oraz zagrożeń wód podziemnych,
• Opracowywanie i publikacja materiałów informacyjnych i edukacyjnych, w tym Kwartalnego Biuletynu Informacyjnego Wód Podziemnych oraz Rocznika Hydrogeologicznego,
• Funkcjonowanie Zespołu ds. badań zasięgów zanieczyszczeń zaistniałych w wyniku zdarzeń incydentalnych, awarii lub katastrof.

Istotnym aspektem działalności państwowej służby hydrogeologicznej jest podnoszenie świadomości społeczeństwa w aspekcie wykorzystania wód podziemnych. Konsumenci nie zastanawiają nad tym się skąd pochodzi woda, którą piją i często nie mają świadomości, że są to „niewidoczne" wody podziemne, których jest kilkadziesiąt razy więcej niż „widocznych" wód powierzchniowych. Celem działań podjętych przez PSH jest doprowadzenie do świadomego korzystania z wód podziemnych niepowodującego degradacji zasobów wód podziemnych. Woda podziemna, zgodnie z zapisem preambuły do Ramowej Dyrektywy Wodnej, jest wspólnym, dziedziczonym dobrem, z którego możemy korzystać, ale które musi być chronione i pozostawione przyszłym pokoleniom.

23.07.2010

Małgorzata Woźnicka